Ο Σεπτέμβριος είναι ένας μήνας μετάβασης. Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού αρχίζουν σταδιακά να υποχωρούν, οι διαφορές θερμοκρασίας μεταξύ πρωινού και μεσημεριού γίνονται μεγαλύτερες, επιστρέφουμε σε κλειστούς χώρους και σχολεία και η κυκλοφορία των λοιμώξεων του αναπνευστικού αρχίζει να αυξάνεται.
Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτή η αλλαγή περνά χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Για όσους όμως πάσχουν από βρογχικό άσθμα, ΧΑΠ, βρογχεκτασίες ή άλλα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, η περίοδος αυτή είναι μια καλή ευκαιρία να ελέγξουν την κατάσταση της αναπνευστικής τους υγείας πριν φτάσει ο χειμώνας.
Γιατί η αλλαγή του καιρού μπορεί να επηρεάσει την αναπνοή;
Δεν είναι απλώς το «κρύο» που προκαλεί προβλήματα.
Ο ψυχρότερος και ξηρότερος αέρας μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προκαλέσει ερεθισμό και υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών. Παράλληλα, η επιστροφή σε σχολεία, χώρους εργασίας και γενικότερα σε μεγαλύτερο συγχρωτισμό διευκολύνει τη μετάδοση ιογενών λοιμώξεων.
Οι λοιμώξεις αυτές αποτελούν έναν από τους συχνότερους εκλυτικούς παράγοντες παροξύνσεων τόσο του άσθματος όσο και της ΧΑΠ.
Στην εξίσωση προστίθενται τα αλλεργιογόνα, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο καπνός του τσιγάρου και οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας. Το αποτέλεσμα είναι ότι ένας ασθενής που ήταν απολύτως σταθερός το καλοκαίρι μπορεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες να αρχίσει να εμφανίζει βήχα, συριγμό, απόχρεμψη, αίσθημα βάρους στο στήθος ή δύσπνοια.
Η πρόληψη ξεκινά πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα
Η σύγχρονη Πνευμονολογία δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας λοίμωξης ή μιας παρόξυνσης όταν αυτή έχει ήδη συμβεί.
Ένας προληπτικός πνευμονολογικός έλεγχος μπορεί, ανάλογα με τον ασθενή, να περιλαμβάνει κλινική εξέταση, μέτρηση κορεσμού οξυγόνου και σπιρομέτρηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει γνωστό αναπνευστικό νόσημα ή συμπτώματα που επιμένουν.
Στους ασθενείς που λαμβάνουν εισπνεόμενη θεραπεία είναι επίσης σημαντικό να ελέγχεται εάν η αγωγή εξακολουθεί να είναι κατάλληλη και εάν η τεχνική χρήσης της συσκευής εισπνοών είναι σωστή. Ένα αποτελεσματικό φάρμακο μπορεί να αποδίδει πολύ λιγότερο όταν η εισπνευστική συσκευή δεν χρησιμοποιείται σωστά.
Παράλληλα, η έναρξη του φθινοπώρου είναι η κατάλληλη περίοδος για να οργανωθεί, εξατομικευμένα και σύμφωνα με τις ενδείξεις κάθε ασθενούς, ο απαραίτητος εμβολιαστικός προγραμματισμός για την περίοδο των αναπνευστικών λοιμώξεων.
Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;
Ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη επανεκτίμηση ανθρώπων με άσθμα ή ΧΑΠ, ασθενών με βρογχεκτασίες ή χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, καπνιστών και πρώην καπνιστών, ηλικιωμένων και ανθρώπων που παρουσιάζουν συχνές λοιμώξεις ή παροξύνσεις.
Το ίδιο ισχύει και για κάποιον χωρίς γνωστή πνευμονοπάθεια όταν εμφανίζεται επίμονος βήχας, ανεξήγητη δύσπνοια, συριγμός, μειωμένη αντοχή στην άσκηση ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις. Δεν είναι κάθε φθινοπωρινός βήχας «μια απλή ίωση» και όταν ένα σύμπτωμα επιμένει χρειάζεται αξιολόγηση.
Ο Σεπτέμβριος είναι η κατάλληλη στιγμή να προετοιμαστούμε
Ο στόχος δεν είναι να φοβόμαστε την αλλαγή της εποχής. Είναι να μπούμε στους πιο απαιτητικούς μήνες με ένα αναπνευστικό νόσημα σωστά ρυθμισμένο, σωστή θεραπεία και ένα σαφές πλάνο για το τι πρέπει να κάνουμε εάν εμφανιστούν συμπτώματα.
Η καλύτερη αντιμετώπιση μιας χειμερινής παρόξυνσης πολλές φορές αρχίζει πριν από τον χειμώνα.
Γι’ αυτό και η πρόληψη αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της σύγχρονης Πνευμονολογίας: ελέγχουμε έγκαιρα, ρυθμίζουμε σωστά και προστατεύουμε την αναπνοή μας πριν εμφανιστεί το πρόβλημα.
Δρ. Αλέξης Πολίτης
Ειδικός Πνευμονολόγος
