Ο Σεπτέμβριος είναι ένας μήνας μετάβασης. Οι διακοπές τελειώνουν, τα σχολεία ανοίγουν, επιστρέφουμε στους χώρους εργασίας και περνάμε σταδιακά περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους. Παράλληλα, η θερμοκρασία αρχίζει να μεταβάλλεται, η υγρασία αλλάζει και οι πρώτες εποχικές λοιμώξεις του αναπνευστικού κάνουν την εμφάνισή τους.
Για τους περισσότερους, όλα αυτά σημαίνουν απλώς ότι μπήκε το φθινόπωρο. Για το αναπνευστικό, όμως, η αλλαγή μπορεί να γίνει αισθητή πολύ νωρίτερα.
Γιατί η αναπνοή μπορεί να αλλάξει το φθινόπωρο;
Οι αεραγωγοί δεν λειτουργούν απομονωμένοι από το περιβάλλον. Μεταβολές της θερμοκρασίας και της υγρασίας, έκθεση σε αλλεργιογόνα, μεγαλύτερος συγχρωτισμός και αυξημένη κυκλοφορία αναπνευστικών ιών δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον για τους πνεύμονες.
Σε ανθρώπους με βρογχικό άσθμα, ΧΑΠ, αλλεργική ρινίτιδα ή γενικότερα ευαίσθητους αεραγωγούς, αυτή η περίοδος μπορεί να συνοδευτεί από επανεμφάνιση ή επιδείνωση συμπτωμάτων.
Βήχας που επιμένει, «σφύριγμα» στην αναπνοή, βάρος ή σφίξιμο στο στήθος, λαχάνιασμα που εμφανίζεται ευκολότερα από πριν ή νυχτερινός βήχας δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην αλλαγή του καιρού.
Ο καιρός μπορεί να αποτελεί το ερέθισμα. Δεν είναι όμως πάντα η διάγνωση.
«Κάθε Σεπτέμβρη με πιάνει το ίδιο»
Είναι μια φράση που ακούμε συχνά στο πνευμονολογικό ιατρείο — και έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο φαίνεται.
Όταν ένα σύμπτωμα επανέρχεται την ίδια εποχή, χρειάζεται να αναζητήσουμε το γιατί. Πίσω από έναν «εποχικό βήχα» μπορεί να βρίσκεται βρογχική υπεραντιδραστικότητα, αλλεργικό ή μη αλλεργικό άσθμα, μια λοίμωξη που πυροδοτεί συμπτώματα ή μία ήδη γνωστή αναπνευστική νόσος που χρειάζεται καλύτερο έλεγχο.
Αντίστοιχα, ένας καπνιστής που παρατηρεί ότι κάθε φθινόπωρο βήχει περισσότερο ή λαχανιάζει ευκολότερα δεν θα πρέπει να θεωρεί το σύμπτωμα αναπόφευκτη συνέπεια του καπνίσματος.
Δεν χρειάζεται κάθε βήχας εξετάσεις
Ένας βήχας λίγων ημερών στο πλαίσιο μιας απλής ίωσης είναι εξαιρετικά συχνός και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί.
Χρειάζεται όμως διαφορετική αντιμετώπιση όταν επιμένει, επανέρχεται συστηματικά, συνοδεύεται από δύσπνοια ή συριγμό, εμφανίζεται τη νύχτα ή κατά την άσκηση, ή αφορά άνθρωπο με γνωστό άσθμα, ΧΑΠ ή σημαντικό ιστορικό καπνίσματος.
Εκεί ο πνευμονολογικός έλεγχος και, όταν ενδείκνυται, η σπιρομέτρηση μπορούν να δώσουν πολύ περισσότερες πληροφορίες από την απλή περιγραφή «με πειράζει η αλλαγή του καιρού».
Το φθινόπωρο είναι και μια καλή στιγμή για επανεκτίμηση
Για όσους ήδη πάσχουν από άσθμα ή ΧΑΠ, η περίοδος πριν από τον χειμώνα είναι μια καλή ευκαιρία να ελεγχθεί εάν η νόσος παραμένει πραγματικά ρυθμισμένη, εάν η εισπνεόμενη αγωγή χρησιμοποιείται σωστά και εάν υπάρχει κάποιο σύμπτωμα που τους τελευταίους μήνες πέρασε απαρατήρητο.
Γιατί ο στόχος δεν είναι απλώς να αντιμετωπίζουμε κάθε παρόξυνση όταν εμφανίζεται.
Είναι να μειώνουμε τις πιθανότητες να εμφανιστεί.
Ο Σεπτέμβρης, λοιπόν, πράγματι αλλάζει τον αέρα.
Και μερικές φορές οι πνεύμονες είναι από τους πρώτους που μας το λένε.
Αρκεί να τους ακούμε.
